جليل عرفان منش

52

جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )

ملاحظه مىشود شيخ صدوق اين روايت را بدون ذكر شهر خاصى نقل كرده ولى ما از قيد « پل اربق » درمىيابيم كه اين حادثه در شهر اهواز روى داده نه در مدينه و از پيشگويى حضرت دربارهء محل دفن خويش و اين عبارت كه مىفرمايد : من از ميان شما مىروم ، درمىيابيم كه توقف حضرت در اهواز و پل اربق مربوط به همان سفرى است كه حضرت عازم مرو بودند و اين اشارهء اخير حضرت عليه السّلام كه معمولا در هر جا موقعيت ايجاب مىكرد ، بيان مىفرمود حكايت از ماهيّت تحميلى ولايتعهدى و آگاهى امام عليه السّلام بر شهادت خويش و دفن شدن در كنار قبر هارون در طوس دارد . دربارهء ادامهء مسير حركت امام على بن موسى الرضا عليه السّلام به فارس ، منابع توضيحى نمىدهند كه حضرت از كدام راه به سمت فارس و از آنجا به خراسان عزيمت كرده است و ما تنها از طريق اتّصال نقاط جغرافيايى روشن كه در منابع معتبر ذكر شده مىتوانيم جزئيات مسير حركت حضرت و منازل بين راه را به دست آوريم و يا حدس بزنيم ، زيرا مسير راه خوزستان ( سوق الاهواز ) به فارس ( اصطخر ) منحصر به يك راه نيست . خوشبختانه در مورد اخير ماجراى پل اربق روشن‌كنندهء مسير است و معلوم مىشود حضرت از كدامين دروازهء اهواز آن روزگار به سوى فارس تشريف‌فرما شدند . هر چند كه متأسفانه امروزه از بسيارى منزلگاهها و شهرها و دهكده‌ها هيچ نام و نشانى در نقشه‌هاى جغرافيايى باقى نمانده است . بنابراين با توجه به اهميت پل اربق در مسير بعدى حركت امام عليه السّلام ، به اختصار اطلاعاتى در اين زمينه بيان مىكنيم .